Europese consumenten tonen een groeiende interesse in gecertificeerde biologische voedingsmiddelen. Zoals blijkt uit onderzoek van de Europese Commissie (Eurobarometer 2024), herkent 56% van de EU-burgers het Europese biolabel (het Euroblad/Euroleaf) al [1]. Echter blijft de prijs de belangrijkste drempel voor de aankoop. Een rapport van de EFSA toont aan dat de kostprijs van het product het belangrijkste criterium is bij de voedselkeuze voor Europeanen (aangegeven door 60% van de ondervraagden) [2]. Wat verklaart precies de hogere prijs van BIO-voedingsmiddelen in vergelijking met conventionele producten?
Arbeidsintensieve biologische productie en zorg voor de bodem
In de biologische landbouw van de EU krijgen natuurlijke processen prioriteit, wat een aanzienlijk grotere inzet van menselijke arbeid vereist. Bijvoorbeeld, de strikte EU-verboden op het gebruik van synthetische herbiciden betekenen dat onkruidbestrijding vaak mechanisch of handmatig gebeurt. De afwezigheid van kunstmest die een snelle groei stimuleert, dwingt boeren om gebruik te maken van complexe gewasrotatie en natuurlijke bemesting. Daardoor vertalen deze processen zich direct in hogere productiekosten voor biologische voedingsmiddelen.
Opbrengstverschillen en de prijs van biologische voeding
De conventionele landbouw maakt gebruik van methoden die ontworpen zijn om de gewasopbrengst per hectare te maximaliseren, wat een hoog volume aan voedselvoorziening garandeert. Daarentegen richt de productie van gecertificeerde biologische voedingsmiddelen zich voornamelijk op het behoud van natuurlijke levenscycli en de bescherming van de biodiversiteit. Omdat biologische systemen geen synthetische groeistimulatoren gebruiken, tonen wetenschappelijke studies aan dat de opbrengsten gemiddeld 20% tot 30% lager liggen dan bij conventionele boerderijen [3]. Bijgevolg verhoogt dit van nature lagere aanbod per hectare direct de productiekosten per eenheid van het uiteindelijke BIO-product.
Dierenwelzijn en de prijs van gecertificeerde voedingsmiddelen
Bovendien vormt productie-ethiek de basis van de Europese biologische landbouw. Dieren op BIO-boerderijen zijn volledig uitgesloten van intensieve veehouderijsystemen. Meer specifiek profiteren zij volgens de richtlijnen van:
- voortdurende toegang tot de buitenlucht,
- een geschikte leefruimte, die ruimer en soortspecifiek is,
- een dieet dat uitsluitend bestaat uit gecertificeerd biologisch voer.
Daarnaast is, in overeenstemming met de regelgeving van de Europese Unie, de preventieve toediening van antibiotica verboden in de biologische landbouw. Uiteindelijk dwingt het versterken van de natuurlijke immuniteit van de kudde boeren om betere levensomstandigheden te bieden, wat direct leidt tot hogere onderhoudskosten voor de boerderij.
Het Euroblad-certificaat (Euroleaf) – kosten van kwaliteitscontrole en EU-doelstellingen
Het groene Euroblad-logo (Euroleaf) garandeert de biologische oorsprong van producten. Om gecertificeerde voedingsmiddelen op de markt te mogen brengen, moet een producent zich onderwerpen aan een streng verificatiesysteem. Belangrijk is dat de audits elke stap van de toeleveringsketen beslaan, wat de uitvoering van de “Van boer tot bord”-strategie van de EU ondersteunt. Deze strategie voorziet erin dat tegen 2030 minstens 25% van de landbouwgrond in de EU biologisch wordt beheerd [4]. Dientengevolge vormt het regelmatige certificeringsproces een constante investeringsuitgave voor boeren en verwerkers.
Bewuste aankopen en de strijd tegen voedselverspilling
Ten slotte is het kiezen voor duurdere biologische producten een onderdeel van duurzame consumptie. Een hogere prijs is vaak een stimulans om gewoonten te veranderen; daarom is het nuttig om met een plan te winkelen en te kiezen voor voedsel dat in harmonie met de natuur is geproduceerd. Zo tonen gegevens van Eurostat aan dat er jaarlijks in de Europese Unie ongeveer 59 miljoen ton voedsel wordt verspild, wat neerkomt op een gemiddelde van 132 kg verspild voedsel per EU-inwoner [5]. Bijgevolg helpt een verandering van aanpak naar “minder maar bewuster” om het gezinsbudget in evenwicht te brengen, wat financiële ruimte biedt voor biologische voeding.
Referenties:
[1] European Commission (2024). Eurobarometer 101.4: Europeans, Agriculture and the CAP.
[3] Knapp, S. et al. (2023). Organic cropping systems maintain yields but have lower yield levels and yield stability than conventional systems. Field Crops Research, Vol. 302, 109072. Zie ook: Ponisio, M.L. et al. (2015). Diversification practices reduce organic to conventional yield gap. Proceedings of the Royal Society B.
[5] Eurostat (2024). Food waste and food waste prevention – estimates.
