Tot voor kort werd biologisch voedsel vooral geassocieerd met verse groenten en fruit. Deze producten domineerden de markt en waren het populairst bij consumenten. De laatste jaren is de situatie echter veranderd: er verschijnen steeds meer biologische bewerkte producten op de markt, zoals dranken, snacks, brood, kaas en zelfs vleeswaren. Dit roept de vraag op: kunnen mensen die conserveermiddelen en synthetische additieven vermijden, deze producten zonder zorgen consumeren? Hoe worden biologische conserven gemaakt en welke stoffen mogen daarin worden gebruikt? Laten we dit eens nader bekijken.
Biologische conserven worden voornamelijk gemaakt van biologische grondstoffen
Biologische verwerking is gebaseerd op methoden die de voedingswaarde en het natuurlijke karakter van grondstoffen beschermen. Er wordt voornamelijk gebruikgemaakt van biologische, mechanische en fysische processen, zoals:
- pasteurisatie,
- inleggen,
- drogen,
- invriezen,
- bakken of frituren.
Het doel is om een product van hoge kwaliteit te creëren waarin zo min mogelijk is ingegrepen in de natuurlijke eigenschappen van de ingrediënten. De EU-regelgeving staat alleen het gebruik toe van specifieke technologieën en additieven die in het officiële register zijn opgenomen.
Microbiologische culturen zoals bakkersgist of melkzuurbacteriën mogen ook worden gebruikt in biologische verwerking. Biologische producten mogen worden verrijkt met natuurlijke aroma’s en smaakstoffen.
E-additieven die zijn toegestaan in biologische levensmiddelen
Slechts een beperkt aantal E-additieven, opgenomen in bijlage V bij Verordening (EU) 2021/1165 van de Commissie, mag worden gebruikt in de biologische voedselproductie. Deze lijst bevat ongeveer 50 items, wat neerkomt op ongeveer 20 % van alle additieven die in de conventionele productie zijn toegestaan.
De meest gebruikte additieven in biologische verwerking zijn:
- organische zuren (bijvoorbeeld melkzuur, appelzuur),
- natuurlijke antioxidanten zoals ascorbinezuur of rozemarijnextract,
- plantaardige verdikkingsmiddelen: johannesbroodpitmeel, guarpitmeel, Arabische gom,
- enkele conserveermiddelen, voornamelijk nitraten en nitrieten die in beperkte hoeveelheden worden gebruikt (max. 80 mg/kg vleesgrondstof),
- lecithins (including lecithin from non-GMO sources) acting as emulsifiers.
Hulpstoffen die worden gebruikt bij biologische verwerking
De EU-regelgeving voorziet ook in het gebruik van bepaalde technische hulpstoffen die niet in het eindproduct achterblijven, maar die nodig zijn voor processen zoals filtratie, klaring of extractie. Het gaat onder meer om:
- drinkwater, plantaardige oliën, ethylalcohol,
- cellulose, rijstmeel, bijenwas,
- gelatine, caseïne, ei-eiwit,
- stikstof, kooldioxide, diatomeeënaarde,
- actieve kool, notendoppen, houtvezels.
Het gebruik ervan is streng gereguleerd en alleen toegestaan in specifieke toepassingen.
Waarom worden er geen GGO’s gebruikt in de biologische verwerking?
Zowel technologische additieven als ingrediënten die in de biologische productie worden gebruikt, moeten GGO-vrij zijn. Dit komt omdat veel stoffen, zoals lecithine die wordt gebruikt in zoetwaren, bakkerijproducten en sauzen, vaak worden verkregen uit grondstoffen zoals maïs of soja uit GGO-gewassen.
Daarom worden in biologische producten alleen lecithine en andere additieven gebruikt die zijn afgeleid van niet-GGO-grondstoffen, in overeenstemming met het principe van een totaalverbod op het gebruik van GGO’s in de biologische landbouw.
Hoe groot is het gebruik van additieven in biologische verwerkte producten?
Uit analyses die in 2020 zijn gepubliceerd, blijkt dat biologische producten die technologische additieven bevatten slechts ongeveer 17 % van het totale assortiment verwerkte biologische levensmiddelen uitmaken. Van de tientallen additieven die bij de verwerking zijn toegestaan, werd slechts ongeveer 20 % gebruikt.
Dit betekent dat biologische verwerkte levensmiddelen over het algemeen worden geproduceerd met minimale technologische interventie en dat additieven met grote voorzichtigheid en alleen wanneer dat absoluut noodzakelijk is, worden gebruikt.
Bibliografie
- Biller E., Waszkiewicz–Robak B., Obiedziński M., Grzymała K. Analyse van het gebruik van additieven in verwerkte biologische producten. PTPS 2020, nr. 1, blz. 121–127.
- Uitvoeringsverordening (EU) 2021/1165 van de Commissie van 15 juli 2021.
- Verordening (EU) 2018/848 van het Europees Parlement en de Raad van 30 mei 2018.
- Wat zijn verwerkte levensmiddelen? Moeten we er bang voor zijn? https://dietetycy.org.pl/zywnosc-przetworzona/
- Verordening (EG) nr. 834/2007 van de Raad inzake de biologische productie en de etikettering van biologische producten.
- Biologische landbouw in de EU – Officieel portaal: https://agriculture.ec.europa.eu/farming/organic-farming_en
- EU-voorschriften voor biologische productie – Technische richtsnoeren: https://food.ec.europa.eu/safety/organic-production/legislation_en
