Als consumenten vragen we ons vaak af wat we aan het biologische landbouwsysteem van de EU hebben. De focus ligt vooral op voedsel: vers, veilig en van hoge kwaliteit. Als we echter een bredere kijk nemen en ons afvragen wat de impact van dit productiemodel op het milieu is, blijkt de lijst met voordelen veel langer te zijn. Biologische landbouw draagt onder andere bij aan het verminderen van de uitstoot van broeikasgassen, het verminderen van water- en bodemverontreiniging, het herstel van de biodiversiteit en een betere behandeling van landbouwhuisdieren.
Veel mensen zijn zich er nog steeds niet van bewust hoe groot de druk op het milieu is die de voedselproductie met zich meebrengt. Volgens het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) is bijna een derde van de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen afkomstig van voedselsystemen. Daarom streeft de Europese Unie naar een transformatie van deze systemen om de druk op het klimaat, de ecosystemen en de natuurlijke hulpbronnen te verminderen.
Van boer tot bord – een stap naar klimaatneutraliteit
Een van de belangrijkste elementen van de Europese Green Deal is de “Farm to Fork”-strategie, die in 2020 door de Europese Commissie is aangekondigd. In het document wordt aangegeven dat de voedselproductie binnen de ecologische draagkracht van de planeet moet blijven, en dat kan worden bereikt door:
- het gebruik van pesticiden tegen 2030 te halveren en het gebruik van antibiotica en kunstmest te verminderen,
- het aandeel van de biologische landbouw te verhogen tot 25 % van het landbouwareaal van de EU,
- de omstandigheden voor dierenwelzijn te verbeteren,
- maatregelen te nemen om het herstel van de biodiversiteit te bevorderen.
Deze doelstellingen worden ook ondersteund door de EU-biodiversiteitsstrategie en het gemeenschappelijk landbouwbeleid, die samen een kader bieden voor een duurzamere landbouw.
Biologische voedselproductie en de Europese natuur
De belangrijkste, door onderzoek bewezen milieuvoordelen van biologische landbouw zijn onder meer:
- Verminderde impact op het klimaat. Door de CO₂-uitstoot te verminderen en minerale meststoffen te elimineren, kan de uitstoot van de landbouw in de komende tien jaar met maximaal 35 % worden verminderd en in sommige gevallen zelfs worden gecompenseerd.
- Beter water- en bodembeheer. Biologische landbouw vermindert oppervlakteafvoer en verbetert de wateropname van de bodem, waardoor erosie en het risico op overstromingen worden verminderd.
- Ondersteuning van het landschap en de biodiversiteit. Biologische boerderijen hebben aanzienlijk meer semi-natuurlijke habitats (46-72 procent) en worden gekenmerkt door een groter aantal plant- en diersoorten – respectievelijk 30 en 50 procent meer dan conventionele boerderijen.
- Hoger dierenwelzijn. De regelgeving voor biologische productie schrijft voor dat dieren moeten worden gehuisvest in omstandigheden die aansluiten bij hun natuurlijke gedrag, wat zich vertaalt in een betere gezondheid en een lager antibioticagebruik.
Bewuste consumenten als onderdeel van de verandering
Het behalen van de klimaat- en milieudoelstellingen van de EU hangt af van de gezamenlijke actie van alle deelnemers in de voedselketen, inclusief kopers. Inzicht in hoe voedselproductie het klimaat en de natuur beïnvloedt, kan leiden tot meer verantwoorde keuzes in het winkelschap. Het herkennen van biologisch voedsel wordt gemakkelijker gemaakt door het EU-label in de vorm van het Euroleaf, dat wordt gebruikt om producten te markeren die aan specifieke normen voldoen.
Bibliografie
- IPCC. Klimaatverandering en land. 2019.
- Europese Commissie. Strategie van boer tot bord. 2020.
- Europese Commissie. Gemeenschappelijk landbouwbeleid 2021-2027.
- IFOAM. Biologische landbouw, klimaatverandering en meer: vermindering van de milieueffecten van de landbouw in de EU. 2017.
- Europese Commissie. EU-biodiversiteitsstrategie voor 2030.
- Raad van de Europese Unie. Informatie over de strategie “van boer tot bord”: https://www.consilium.europa.eu/pl/policies/from-farm-to-fork/
- FiBL (Onderzoeksinstituut voor biologische landbouw). Statistieken over biologische landbouw.
