Bemesting in de BIO-landbouw: Hoe worden bodems gevoed?

Biologische boerderij veld met gewassen en compost, bemesting in de BIO-landbouw.

Veel consumenten die kiezen voor producten met het Europese Euroleaf-logo stellen zich dezelfde vraag: aangezien boeren geen synthetische gewasbeschermingsmiddelen of synthetische minerale meststoffen gebruiken, hoe ziet bemesting in de BIO-landbouw er dan precies uit? Het antwoord ligt in de grond zelf. In het biologische systeem wordt de bodem zorgvuldig verzorgd om de gewassen op natuurlijke wijze te voeden. Bekijk hoe dit proces in de praktijk werkt.

De EU-regelgeving is op dit gebied onbuigzaam en zeer streng. Volgens Verordening (EU) 2018/848 inzake biologische productie geldt er een volledig verbod op het gebruik van gemakkelijk oplosbare, synthetische minerale meststoffen (waaronder de stikstofmeststoffen die populair zijn in de gangbare landbouw) en synthetische gewasbeschermingsmiddelen.

De productie van synthetische minerale meststoffen en synthetische gewasbeschermingsmiddelen is extreem energie-intensief, en het overmatig gebruik ervan gedurende decennia heeft geleid tot de achteruitgang van het grondwater en het verlies aan biodiversiteit. In plaats daarvan moeten Europese boeren die BIO-voedsel produceren vertrouwen op duurzame ontwikkeling, een gesloten nutriëntenkringloop en het opbouwen van een natuurlijke, langdurige bodemvruchtbaarheid. Dankzij dit is bemesting in de BIO-landbouw volkomen veilig voor de omringende omgeving.

De bodem wordt hier behandeld als een levend organisme. In plaats van synthetische gewasbeschermingsmiddelen en snelle agrochemische oplossingen, gebruiken gecertificeerde producenten traditionele landbouwkennis gecombineerd met moderne ecologie. Dit is gebaseerd op vier hoofdpijlers:

Toegestane natuurlijke mineralen: In situaties die ingrijpen vereisen, kan de boer teruggrijpen naar een strikt beperkte lijst van stoffen van natuurlijke oorsprong. Dit zijn bijvoorbeeld meel van gemalen gesteenten die rijk zijn aan kalium en fosfor, of natuurlijke kalk, die geen enkele synthetische chemische behandeling hebben ondergaan.

Vruchtwisseling (gewasrotatie): Dit is de absolute basis en een verplichting voor de BIO-boer. Hij plant niet jaar na jaar dezelfde soort op hetzelfde veld. Plantenrotatie stelt de aarde in staat om op natuurlijke wijze te regenereren en voorkomt uitputting van de bodem. Het is cruciaal om vlinderbloemigen (bijv. lupine, klaver, erwten) in de cyclus op te nemen, die stikstof uit de lucht kunnen binden en de bodem hiermee kunnen verrijken.

Groenbemesters (vanggewassen): Tussen de hoofdteelten worden speciale plantensoorten gezaaid, die vervolgens worden ondergeploegd en met de aarde vermengd. Ze werken als een natuurlijke spons, beschermen tegen droogte en veranderen in waardevol organisch materiaal, d.w.z. humus.

Natuurlijke meststoffen en compost: Dit systeem maakt veelvuldig gebruik van compost, vaste mest en drijfmest. Deze moeten echter afkomstig zijn van gecertificeerde biologische boerderijen of van extensieve, traditionele veehouderij. Ze vormen een langzaam vrijkomende voeding voor planten en nuttige micro-organismen, wat de bemesting in de BIO-landbouw perfect ondersteunt.

Experts van het Europees Milieuagentschap (EEA) benadrukken dat gangbare, intensieve landbouwmethoden leiden tot bodemuitputting en erosie op het continent. Daarom passen de principes die bij BIO-gewassen worden toegepast binnen de belangrijkste EU-initiatieven, zoals de “Van boer tot bord”-strategie (Farm to Fork) en de EU-bodemmissie (EU Soil Mission).

Door voedsel te kopen dat gecertificeerd is met het Euroleaf, weten we zeker dat we landbouw steunen die het milieu beschermt. De productie van BIO-voedsel draagt niet bij aan de vervuiling van rivieren en meren door uitgespoelde synthetische minerale meststoffen. In plaats daarvan wemelt het microbiologische leven op de velden, en wordt de bodem een reservoir van schoon water en een koolstofput, waardoor klimaatverandering wordt bestreden. Gecertificeerde kwaliteit begint in de bodem.

Bronnen:

Official Journal of the European Union (2018). Regulation (EU) 2018/848 of the European Parliament and of the Council of 30 May 2018 on organic production and labelling of organic products.

European Commission (2020). Farm to Fork Strategy: for a fair, healthy and environmentally-friendly food system.

European Commission (2021). EU Soil Strategy for 2030: Reaping the benefits of healthy soils for people, food, nature and climate.

European Environment Agency (EEA) (2021). Soil monitoring in Europe: Indicators and thresholds for soil quality assessments.